Spelen in de tuin
Ach ja wat is spel. Met hart hoofd en handen iets doen waar je plezier in hebt?
Het spel van kinderen ziet er natuurlijk anders uit dan voor pubers en dat weer anders dan van volwassenen. Gelijkheid in de spelbehoefte zal er wel nooit bestaan. Ook hier geldt dat diversiteit telt.
Zand
Een hoop zand in de tuin zou door onze poes geweldig gewaardeerd worden.
Ikzelf zou er zand willen hebben waar ik zandkastelen en zandbeelden van zou kunnen maken. Dus van een samenstelling die stabiel is als het opdroogt.
Zand is altijd interessanter als er mooie steentjes of schelpjes in te vinden zijn. Meng ze er gewoon doorheen.
Voor moeders zonder Omo zou het zand niet te vuil moeten zijn. Maar dat wordt het we als je in de herfst het blad niet verwijdert!
Het lekkerst speelt groot en klein in een zandbak met zon en liefst op het moment dat je tijd hebt. Sommigen meer in de ochtend anderen meer in de middagzon.
Peuters spelen het liefst zo dicht mogelijk in de buurt van de ouders. Terwijl opgroeiende kinderen liever ontsnappen aan het alziend oog.
Ikzelf speel het liefst in de buurt van het terras waar anderen zitten te praten terwijl ik mijn handen laat wapperen.
Zandbakken moeten natuurlijk geen gifstoffen bevatten zoals je veel ziet toegepast. Geïmpregneerd hout vol met huidkankerverwekkende zware metalen voor de tere huidjes van de jongsten. Alternatief: gewoon onbehandeld of met lijnolie of veilige beits of verf verduurzaamd grenen hout, dat na 5 jaar misschien best wel rot mag zijn en in de openhaard of vuurpot mag verdwijnen.
Boomstobben van bil-breedte van verschillende zithoogte die tot stappen of springen of gewoon zitten uitdagen en een werktafel vormen, zijn interessante mogelijkheden. Acacia, eik, douglas of gewoon zachte populier of wilg omdat je daar gemakkelijk aan kunt komen in de wijk?
Misschien nog interessanter zijn meerdere houtsoorten (diversiteit!) zodat er ook verschillende eetbare paddestoelen op kunnen groeien.
Tussen die stobben kan je van tegels een nep oventje maken om zandtaartjes te maken en een grote emmer of kuip water is voor het werk ook handig.
Zet niet ver van de zandbak wat aardbeitjes en bessenstruiken en wat kruiden voor de geurige heksensoep en ieder zal tevreden zijn.
Maar de poes? Leg een net over het zand heen, vastgezet aan wat ongevaarlijke haken. Geen lelijk afdekzeil waarop plassen blijven staan! En biedt de poes elders een katte-buiten-bak.
Glijbaan
Vanuit een kinderhuisje of vanaf het balkon kan je met een halve plaat betonplex (watervast glad multiplex) met opstaande randen van een vuren rond-geschaafde balk een mooie glijbaan maken.
Ik heb er een ontworpen en gemaakt die ze ook als huisje kunnen opklappen .
Zet een eventuele schommel niet te dicht bij en ook niet te ver af van de zandbak. Over het ‘zachte’ tuinpad van schors of houtsnippers.
Aan zo’n schommelpoort kan je ook de rekstok kwijt. En misschien ook de hangmat of de zitzak (een korte variatie op de hangmat). Soms moet je bij het planten van bomen ver vooruit dromen en weten dat je daar je hangmat aan op kan hangen.
Een hele veilige schommel die ik in Afrika tegenkwam kan je makkelijk uit een autoband snijden. Mijn kinderen hadden daar erg veel plezier mee.
Zo’n schommel-poortconstructie hoeft niet uit recht en geschaafd hout gemaakt te worden. Ik heb er verschillende gemaakt uit krom ruw Acacia hout waar de bast nog opzit en waar bijvoorbeeld poesjes schitterend langs omhoog kunnen klimmen. Een doornloze roos of braam erlangs en je hebt weer een multifunctioneel element in je tuin. Balken kan je goed met elkaar verbinden met draadeind (M8 of M10) Lange boren zijn soms voor een prikkie te koop in de 5 euro-bak, maar de beste is de “palenboor”.
Soms is het voor volwassenen ook goed om aan een rekstok te hangen, om rugklachten te voorkomen. Maak daar de bovenbalk van de schommel voor geschikt.
Een stevige boomtak om de schommel aan op te hangen? Voorkom dan dat de bast beschadigd wordt, leg wat oud leer tussen het touw en de tak. Er zijn schommels met een rond plankje met een gat in het midden waar het touw doorgaat. Alleen voor meisjes? Ik vond het zelf niet lekker zitten.
Duikelrekje. Wij hebben in Zutphen een oud ijzer sloop waar ik voor zo’n duikelrekje roestvrijstalen buis heb gevonden. Op het speelplein van een school is waterleidingpijp gebruikt.
Met een platte brede “speedboor” maak je gaten in de dikke palen die in de grond zijn geplaatst en vervolgens boor je met een ijzerboor door hout en buis een bout of schroef om het gevaarlijke draaienvan de rekstok tegen te gaan. Wel zacht zand of snippers onder het rekje en geen scherpe tegelrandjes in de buurt. Plaats zo’n rekje zó dat er ook nog eens een fiets tegenaan gezet kan worden. Handig als je beladen met twee kinderen of boodschappen aankomt. Met het groeien van het kind moet de rekstok hoger op. Hou daar rekening mee.
Evenwichtsbalken zijn pas interessant als ze niet recht zijn. Vaak is een omgevallen boom spannender. Misschien als hekje langs de speelstraat?
Een tegelpleintje is vaak nuttig maar saai. Bij 30x30cm tegels kan je soms tegels omdraaien waardoor er een kleur en structuur verschil ontstaat.
Handig voor een hinkelspel of als dam- of schaakbord. Wist je dat je de symbolen van het schaken ook achterop de schijven van het damspel kunt schilderen? Dat bespaart ruimte!
Water
Bij zand hoort natuurlijk ook water. In de rand van de zand bak zou plaats moeten zijn om een emmer met water stevig weg te zetten.
Dat voorkomt dat de kleuter water zou willen halen uit de vijver of uit huis.
Regenwateroogst. Er valt heel wat water in Nederland gratis uit de lucht. Een kwestie van een regenwatertank met een kraantje en een goed aftapstuk aan de regenpijp.
Bij mij thuis heb ik het pleintje af laten lopen naar de plekken waar ik planten heb staan zodat het regenwater een nuttige bestemming krijgt.
Langs muren kan het vaak veel te droog worden. Vooral als er geen plastic langs de muren is ingegraven.
Op verschillende plekken heb ik met op hun kop ingegraven potjes en bierflesjes een interessant glasmozaiek gemaakt, waarop na een regenbui ronde spiegelende plasjes blijven staan. In een paar van die potjes zijn plantjes uit zaden gegroeid.
Nu we het toch over verharding hebben. Doordat in de steden veel water afgevoerd wordt via het riool zakt het grondwaterpeil schrikbarend. Duurzame steden laten tegenwoordig het regenwater op verschillende plaatsen in de grond trekken. Daarom kies ik vaak voor een halfopen verharding van zand , grind, schelpen, snippers of mijnsteen. Dit laatste is een soort goedkope maar erg mooie steenslag. Omdat het wat scherp is voor blote voeten leg ik daartussen wat staptegels. Grind paadjes met steentjes van verschillende gradaties zijn goed voor een regelmatige voetzoolmassage. Net als trouwens een wandelingetje door bedauwd gras.
Om te voorkomen dat die halfverharding wegzakt in het zand, leggen we hem op een flinke laag natte kranten of op anti-worteldoek. Een geweven doek van nylon. Om het grind op zijn plaats te houden leggen wij het doek vast met een rij bakstenen of met flinke spijkers van 15cm lang.
Leg schelpen nooit onder speelplekken. Ze zijn erg scherp. Doet dat je kinderen niet aan.
Langs een schelpen kleipaadje (waar vaak fietspaden in bossen van gemaakt zijn) groeien vaak andere plantjes omdat schelpen van kalk gemaakt zijn.
Hans Carlier 63 is deeltijd-conciërge op Vrije School de IJssel onderbouw en ontwerpt natuurRijke tuinen in Zutphen en omgeving. Hij verkoopt per postorder bundeltjes met ideeen in woord en beeld . Tot nu toe zijn verschenen: De Liefdestuin, De Gezondheidstuin Ook kunt u tekening en bouwbeschrijving bestellen voor de Beestentoren een tuinobject waarin egels, padden hommels metselbijtjes vogels en vleermuizen een plek kunnen hebben. Door 7 Euro per bundeltje (goed vermelden welke) over te maken op giro 4280940 tnv Projekt Aarde ,Zutphen krijgt U het toegestuurd toegestuurd. hanscarlier.wordpress.com informatie: carlier@daxis.nl
